Mac'da ş ğ ö ç ʼ — bitta tugma bilan
«Özbekça» — yangi özbek lotin yozuvi uçun klaviatura maketi. Lotin harflari odatiy QWERTY joyida qoladi, ş, ğ, ö, ç va tutuq belgisi ʼ esa alohida tugmalarda. Bu dastur emas — macOS'ning öz klaviatura maketi.
Versiya 1.0.0 · 185 KB · Apple Silicon va Intel · internetga ulanmaydi
Harflar qayerda
Özbek harflari tiniş belgisi tugmalarida turadi, nuqta va vergul esa yonga köçgan. Qolgan harflar inglizça klaviaturadagi joyida.
| Tugma (QWERTY) | Oddiy | Shift |
|---|---|---|
| ; | ş | Ş |
| ' | ğ | Ğ |
| , | ö | Ö |
| . | ç | Ç |
| § (çap yuqori burçak) | ʼ | ' |
| / | . | : |
| \ | , | ; |
| [ ] | “ ” | { } |
Yaşil — özbek harflari. Sariq uzuq çiziq — ölik tugma: u keyingi harfga belgi qöşadi (masalan ⌥⇧; söng o → ö). Kiçik kulrang yozuv — tugmaning QWERTY nomi.
Örnatmasdan sinab köring
Bu maydonda klaviaturangiz «Özbekça» maketi kabi işlaydi: Shift, Caps Lock va Option bilan ham. Ölik tugmalar bu yerda işlamaydi.
Örnatiş
Ikki usul bor. Paket — eng oson yöl.
Paketni yuklab oling
Ozbekca-1.0.0.pkg faylini yuklab oling va ikki marta bosing.
macOS ogohlantirişini öting
Paket Apple Developer ID bilan imzolanmagan, şuning uçun macOS uni «tekşirib bölmadi» deb töxtatadi. Bu kutilgan holat:
- Ogohlantiriş oynasida Done (Tayyor) ni bosing.
- Tizim sozlamalari → Maxfiylik va xavfsizlik (Privacy & Security) bölimini oçing.
- Pastda «Ozbekca-1.0.0.pkg» yozuvi yonidagi «Baribir oçiş» (Open Anyway) tugmasini bosing va parolingizni kiriting.
Kimga örnatişni tanlang
«Faqat men uçun» — parol kerak emas. «Bu kompyuterdagi barça foydalanuvçilar uçun» — administrator paroli kerak.
Maketni yoqing
- Tizim sozlamalari → Klaviatura (Keyboard) → Kiritiş manbalari (Input Sources) → Tahrirlaş… (Edit…).
- Pastdagi «+» tugmasini bosing.
- Çap röyxatdan Uzbek (yoki Others) ni tanlang, söng «Uzbek (new Latin)» ni tanlab Add ni bosing. Nomi macOS tiliga qarab özgaradi: «Özbekçe (yeni Latin)», «Узбекская (новая латиница)».
Qölda örnatiş (paketsiz)
- Ozbekca-1.0.0.bundle.zip ni yuklab oling va oçing.
- Finder'da Go → Go to Folder… (⇧⌘G) ni bosib,
~/Library/Keyboard Layoutsni kiriting. - Ozbekca.bundle ni şu papkaga torting.
- Tizimdan çiqib qayta kiring (Log Out), söng yuqoridagi 4-qadamni bajaring.
Faylni tekşiriş (SHA-256)
Terminal'da shasum -a 256 Ozbekca-1.0.0.pkg buyruğini bering. Natija quyidagi qiymatga teng bölişi kerak (SHA256SUMS.txt):
Öçiriş
Maket faqat bitta papkadan iborat, uni öçiriş oson.
- Kiritiş manbalari röyxatida Özbekça'ni tanlab, «−» tugmasini bosing.
- Finder → Go → Go to Folder… →
~/Library/Keyboard Layouts(barça foydalanuvçilar uçun örnatilgan bölsa/Library/Keyboard Layouts) va Ozbekca.bundle ni Savatga taşlang. - Tizimdan çiqib qayta kiring.
Yoki Terminal orqali:
rm -rf ~/Library/Keyboard\ Layouts/Ozbekca.bundle sudo rm -rf "/Library/Keyboard Layouts/Ozbekca.bundle" pkgutil --forget com.alharitm.keyboardlayout.ozbekca
Savollar
Eng köp beriladigan savollar.
Nega macOS «tekşirib bölmadi» deydi? Bu xavfsizmi?
Apple'ning Developer ID sertifikati yiliga 99 $ turadi. Paket hozirça u bilan imzolanmagan va Apple notarizatsiyasidan ötmagan, şuning uçun macOS ogohlantiradi. Paket içida faqat bitta maket fayli (oddiy XML matn), ikonka va nomlar bor: heç qanday dastur yöq, internetga ulanmaydi. Fayl buzilmaganini SHA-256 qiymati bilan tekşiriş mumkin.
Bu «F-klaviatura»dan nimasi bilan farq qiladi?
Özbek F-klaviaturasi — harflari butunlay yangiça joylaşgan ergonomik maket: tezroq yoziş uçun, lekin uni örganiş kerak. «Özbekça» esa odatiy QWERTY: lotin harflari öz joyida, faqat ş ğ ö ç ʼ qöşilgan. Hozir yozişni örganmasdan özbekça yozmoqçi bölsangiz — «Özbekça».
Tutuq belgisi ʼ qayerda? Klaviaturamda § tugmasi yöq.
Maket ISO klaviatura (Yevropa, Turkiya) uçun tuzilgan: ʼ — çap yuqori burçakdagi § tugmasida. AQŞ (ANSI) klaviaturasida bu tugma yöq. U holda ʼ ni ⌃⌘Böşliq (Belgilar oynasi) orqali qöyiş mumkin.
Caps Lock bilan işlaydimi?
Ha. Caps Lock yoqilganda Ş Ğ Ö Ç boş harflari çiqadi, tiniş belgilari esa özgarmaydi.
Option bilan nimalar yoziladi?
⌥ bilan: € £ ₽ ₺ ¥, « » qöştirnoqlar, — tire, ← → strelkalar, 🇺🇿 (⌥U) va boşqalar. ⌥⇧ — ölik tugmalar: masalan ⌥⇧/ söng e → é. Töliq röyxat yuqoridagi xaritalarda.
Maket röyxatda körinmayapti
Tizimdan çiqib qayta kiring. Agar ~/Library/Keyboard Layouts da eski «Özbekça.keylayout» fayli qolgan bölsa, uni öçiring: bir xil nomdagi ikki maket çalkaşlik qiladi.